KBU jadvaliga muvofiq hayot

Ko‘p odamlar maxsus ovqatlanish rejimiga amal qilmaydi va ular uchun KBU formulasining hech qanday ahamiyati yo‘q. Ammo o‘z ratsionini nazorat qiladiganlar bu tushuncha haqida eshitgan.

Bu nima?

KBU — bu oziq-ovqat bilan organizmga kiradigan kaloriya, oqsillar, yog‘lar va uglevodlarning nisbati. KBU normasi har bir shaxs uchun jinsi, yoshi, vazniga qarab belgilanadi. Shuningdek, vazn yo‘qotish, vazn olish yoki uni saqlab qolish uchun KBUni hisoblash mumkin. 1 g oqsillar, yog‘lar va uglevodlar o‘z kaloriyaviy qiymatlariga ega:

• oqsillar — 4 kkal;
• yog‘lar — 9 kkal;
• uglevodlar — 4 kkal.

Ya'ni, har qanday mahsulot tarkibining miqdoriy qiymatlarini bilgan holda, uning kaloriyasini hisoblash mumkin.

Misol. 100 g qattiq pishloq yeganingizda siz 24 g oqsil, 30 g yog‘ va atigi 0,3 g uglevod olasiz. Shunda ushbu porsiyaning kaloriyasi quyidagicha bo‘ladi: 244 + 309 + 0,3*4 = 367,2 kilokaloriya.

Nima uchun KBU hisoblash muhim?

Barchaga ma'lumki, vaznni nazorat qilish uchun qancha kaloriya iste'mol qilsangiz, shuncha energiya sarflashingiz kerak. KBUni hisoblashda jismoniy faoliyatni hisobga olish kerak. Sportchilarga ko‘proq kaloriyali ovqat kerak, ofisda vaqt o‘tkazuvchilarga esa ortiqcha kaloriyalar kerak emas. Agar, albatta, ofis xodimi har kuni ikki soat trenajyor zalida shug‘ullanmasa.

Gap shundaki, muvozanatli ovqatlanish nafaqat vaznni yo‘qotish yoki qo‘shmaslik uchun kerak. Bu tetiklik va tashqi jozibani saqlab qolishga yordam beradi, kasalliklardan qutqaradi va ularning oldini oladi. Bundan tashqari, vazn yo‘qotishda KBU hisoblash ortiqcha kilogrammlarni yo‘qotish jarayonini tezlashtiradi.

KBU normasi

Oqsillar, yog‘lar va uglevodlarning nisbati insonning vazniga bog‘liq. Aniq ma'lumotlar mavjud emas, chunki har bir organizm individualdir. Ammo taxminiy qiymatlar mavjud. Kattalar uchun har bir kilogramm vazn uchun har kuni:

• 1–1,5 g oqsil;
• 1–1,5 g yog‘;
• 3–6 g uglevod iste'mol qilish kerak.

Misol. 50 kg vaznga ega ayol taxminan 75 g oqsil, 75 g yog‘ va 200 g uglevod olishi kerak. Kilokaloriya bo‘yicha bu: 754 + 759 + 200*4 = 1775 kkal. Bu jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanmaydigan ayol uchun odatiy ko‘rsatkich hisoblanadi.

Shuni aytish kerakki, bunday oqsil normasi sportchilar uchun mos kelmaydi, ularga ko‘proq miqdor kerak bo‘ladi. Yog‘ miqdorini ko‘paytirishni shimoliy hududlarda yashaydiganlarga ham tavsiya qiladilar. Uglevod normasi ham o‘zgarishi mumkin, masalan, intensiv aqliy mehnat bilan shug‘ullanuvchi odamlar uchun ularning miqdorini oshirish tavsiya etiladi. KBUni qanday hisoblashni eng yaxshi shifokor-dietolog tavsiya qiladi. Ammo tayyor o‘rtacha formulalardan foydalanish mumkin.

Mahsulotlarda KBUni qanday aniqlash mumkin?

Qaysi odamga qancha KBU kerakligini bilish yetarli emas. Axir, iste'mol qilinadigan ovqatda qancha miqdorda ular mavjudligini aniqlash kerak. Do‘kondagi har bir mahsulotning yorlig‘ida unda qancha kilokaloriya, oqsil, uglevod va yog‘ borligi ko‘rsatilgan. Buni o‘zingiz ham hisoblash mumkin. Ammo mahsulotlar uchun tayyor KBU jadvallari mavjud bo‘lib, ulardan hisoblashda foydalanishingiz mumkin. Bunday jadvallar shuningdek, unda tayyor taomlarning kaloriyasi va tarkibi ham mavjudligi uchun qulaydir. Ko‘pincha odamlar tayyor ovqat sotib oladilar yoki kafeda ovqatlanadilar va ingredientlar vaznini bilmasangiz, KBUni qanday hisoblash kerakligi tushunarsiz bo‘lib qoladi.

Shuni aytish kerakki, agar siz kaloriyalarni hisoblashni rejalashtirgan bo‘lsangiz, mahsulotlarning foydaliligini unutmasligingiz kerak. Yarim tort yeyish va qolgan kuni och qolish mumkin emas. Kichik bir bo‘lak bilan cheklanib, qolgan kaloriyalarni go‘sht, meva va donlardan olish kerak.

Vazn Yo‘qotishni Maqsad Qilganlarga Yordam

Kaloriyalarni hisoblashga qaror qilgan va vazn yo‘qotishni xohlaganlar kerakli vaznga yo‘naltirilishi kerak, hozirgi vaznga emas. Shu bilan birga, tezda vazn yo‘qotishga umid qilib, oqsillar, uglevodlar va yog‘lar miqdorini normadan pastga tushirish mumkin emas. Bu sog‘liq bilan bog‘liq jiddiy muammolarga olib keladi.